Monday, December 15, 2025

28th Regime; The Single EU-Wide Companies' Framework with Both the Political and Stakeholders' Support

Please note: The following is a draft, pending final editting. Is is published hastingly, due to the importance of the issue. 

For decades, European startups have faced a peculiar paradox. The continent boasts extraordinary engineering talent, world-leading climate tech, thriving deep tech ecosystems, and distributed hubs from Berlin to Lisbon. Yet when it comes to scaling, European founders vote with their feet—93% would rather incorporate in the United States than build in their own backyard.​

The statistics are brutal. All six companies worth over $2 trillion founded in the last 50 years are American. Europe has zero. American startups from the same period are worth 70 times more than their European counterparts. This isn't about innovation capacity. It's about infrastructure.​

Europe's startup ecosystem is fragmented across 27 different legal systems. An engineer from Poland and a founder from Belgium can't simply create a company together without navigating Belgian corporate law, Polish tax rules, different stock option frameworks, and investor documentation that terrifies capital into immobility. Less than 18% of early-stage European venture investments cross borders, while American capital flows coast-to-coast without friction. In a time when global competition happens at continental and intercontinental scale, Europe is still organising itself as 27 competing nation-states.​

This is the problem the 28th Regime exists to solve.

What Is the 28th Regime?

Imagine a virtual 28th member state —an optional legal framework that sits alongside the existing 27 national systems, offering one harmonised rulebook for companies that choose to adopt it. This is the core concept that has united an unlikely coalition: Mario Draghi, Ursula von der Leyen, Enrico Letta, and over 18,000 founders and investors behind the EU-INC proposal.​

The most concrete instantiation is EU-INC, a community-driven proposal backed by founders, venture capital firms, and startup associations. Its components are specific and operational:​

  • EU-INC: A standardised pan-European legal entity for startups, with a single incorporation process.​
  • EU-REGISTRY: A centralised digital registry replacing 27 separate national registries. Digital incorporation in under 48 hours, for under €100, entirely in English, with no notaries or paperwork.
  • ​EU-FAST: Harmonised investment documentation so investors use one standard term sheet across all 27 countries, rather than 27 different versions that create uncertainty and legal friction.​
  • EU-ESOP: A unified European stock options framework eliminating what the European startup ecosystem calls "dry tax"—the nightmare scenario where employees owe taxes on stock options before the shares have any value, before they can even sell them.​
  • EU-DASHBOARD: A standardised management system where founders can handle governance, reporting, and entity administration through a single digital interface.​

The promise is straightforward: incorporation once, recognition everywhere, standardised investment terms, and employee incentive structures that actually work across borders. A founder in Krakow hiring talent in Lisbon doesn't navigate 27 legal regimes; they operate under one.

The Political Backing & Community Movement

What's notable is that this isn't a traditional top-down EU proposal emerging from bureaucratic consensus-building. It's a founder-driven movement that has achieved unusual political traction.

In the Draghi Report on European competitiveness, Mario Draghi explicitly called for "innovative start-ups to adopt a new EU-wide legal statute with harmonised legislation concerning corporate law, insolvency, and key aspects of labour law and taxation." Ursula von der Leyen proposed "a so-called 28th regime to allow companies to benefit from a simpler, harmonised set of rules." Enrico Letta framed it as "a transformative step towards a more unified Single Market."​

Behind the scenes, 18,000+ European founders have signed the EU-INC petition. Signatories include founders of Mistral AI, Wise, and partners from Index Ventures—representing billions in value creation. The institutional backing spans the European Startup Network, Index Ventures, Prototype Capital, and over 20 business associations.​

This coalition exists for a reason: the current status quo is economically irrational. When capital and talent face friction at borders within a supposed single market, innovation migrates to places without friction.

The Critical Tension: Regulation vs. Directive

Here's where the analysis gets uncomfortable, because this is where the 28th Regime could either succeed dramatically or become another symbolic EU initiative that exists on paper.

The question is deceptively simple: Will the 28th Regime be implemented as a Regulation or a Directive?​

  • A Regulation is immediately binding and identical across all 27 member states. When the Commission proposes it, it applies everywhere the same way. Fast, certain, standardised.​
  • A Directive requires member states to transpose it into national law over approximately two years. Each country interprets it through its own legal framework. Often, member states "gold-plate" it—adding extra requirements that go beyond the Directive's minimum standards. The result: 27 different implementations of the supposedly unified rule.​

As one analyst framed it bluntly: "If you go for a regulation, after negotiations it becomes active immediately and is standardised across the continent. If you go for a directive, there are two more years of national transposition, and member states can add requirements through gold-plating, which is the exact opposite of what we want."​

The problem? Both the European Commission and the European Parliament are currently leaning toward proposing this as a Directive, not a Regulation. If this prevails, the entire premise collapses. You'd have 27 versions of the 28th Regime—defeating the whole point of having a single harmonised framework.​

As the EU-INC petition states bluntly: the political will exists, "but the EU–INC is just one of many ideas circulating in Brussels. Even in the Draghi Report, it's barely a page of more than 300. Politicians aren't founders or investors. We need to unite and clearly show this is not one solution out of hundreds but the #1 solution."

​The Competing Proposals: Multiple Visions, Same Goal

The tension doesn't stop at Regulation vs. Directive. There are substantive disagreements about what the 28th Regime should actually be.

The European Parliament's Vision: The S.EU (Unified European Company)

In December 2025, the European Parliament's Legal Affairs Committee approved its own recommendations for the 28th Regime framework, calling it the Unified European Company (S.EU). The vote was 18 in favor, 4 against, 1 abstention.​​While philosophically aligned with EU-INC, the S.EU proposal diverges in scope:The S.EU should not be limited to "innovative companies" only. MEPs argue that limiting the framework to companies meeting undefined "innovation" criteria would recreate bureaucratic gatekeeping—exactly what the framework is meant to eliminate. Instead, the S.EU should be available to all SMEs, including startups, scaleups, and young companies of any sector.​The S.EU envisions the same 48-hour digital registration, €1 minimum capital requirement, and English-language dispute resolution as EU-INC. But with broader applicability.​This reflects a genuine tension: Should this framework be innovation-focused or universally accessible?

The Letta Report's Vision: A European Code of Business Law 

Former Italian Prime Minister Enrico Letta's vision goes broader. Rather than just a 28th Regime, Letta proposed a comprehensive European Code of Business Law that would codify existing business law across the EU while introducing the 28th Regime as one component.

Letta's framing: "An initial step involves the systematic codification of the existing legal framework. However, merely codifying existing laws will not suffice to realise a truly integrated European market. It is essential to complement the codification process with innovative elements and new European tools."

The Letta approach emphasises that corporate law alone isn't sufficient. The framework needs to address employment law and taxation, not just incorporate startups. This is more ambitious than EU-INC's narrower focus, but also more complex politically.

The Scope Dilemma: Innovation as a Definition

Here's a practical tension that reveals the challenges ahead:

  • EU-INC and the Draghi Report suggest the regime should target "innovative companies" based on criteria like R&D expenditure, intellectual property ownership, and workforce qualifications. This targets the highest-impact companies while keeping the scope manageable.
  • Business Europe, the continent's largest business association, warned the Commission that "innovative companies" is not an established legal definition and could introduce new bureaucratic hurdles—precisely what the regime is meant to eliminate. If a company has to prove it's "innovative" to use the simpler framework, you've just created a gatekeeping mechanism.
  • The European Parliament's S.EU proposal takes a different stance: drop the innovation criterion entirely and make the framework available to all SMEs. This solves the definitional problem but expands scope and potentially dilutes political support (some policymakers only want to support "innovative" startups, not all SMEs).

This is a genuine substantive tension, not mere bureaucratic disagreement.

What Remains Unchanged: Taxes and Labor Law

One critical point requires clarity: the 28th Regime doesn't harmonize taxation or labor law across the EU. Member states aren't surrendering control over those domains, and political reality makes EU-wide tax harmonisation essentially impossible in the near term.

So the framework delivers standardisation on: incorporation, investment documentation, stock options, governance, and reporting. But a startup with its seat in Belgium still pays Belgian corporate tax. A Polish employee still follows Polish labor law. A German subsidiary still complies with German employment regulations.

This is actually a pragmatic design—it achieves the highest-impact harmonisation without requiring member states to surrender fiscal sovereignty. But it means the 28th Regime solves approximately 70% of the problem, not 100%. Some friction remains, but the critical friction points (incorporation, investment, talent incentives) are addressed.

The Timeline & What Must Happen Next

The European Commission is expected to publish its formal proposal for the 28th Regime framework by early 2026. This is the critical moment.

What needs to happen, according to the EU-INC movement:

  • Critical Urgency: Public commitment from politicians to immediate action. The next Commission cycle would be too late—the political window is now.Top Priority Status: Von der Leyen must place EU-INC at the absolute top of her agenda, preventing competing directorate-generals from diluting or delaying a proposal.
  • Regulation, Not Directive: The final instrument must be a Regulation that applies identically across the EU, not a Directive that creates 27 national variations.
  • National Support: Founder and investor mobilisation at national level is critical. This isn't a project that happens without constituency pressure.
  • Get the Scope Right: Resolve the innovation vs. universal accessibility question before implementation, not during.

The political math is actually favourable—unlike many EU initiatives, this has backing from the Commission President, the left (social democrats like Letta), the entrepreneurial right (Draghi), the startup ecosystem, major venture funds, and broad institutional support. The scepticism comes from parts of the labour left and some member states wary of regulatory control erosion.

With focused effort, this could happen in 2-5 years. Without it, 20-50 years.

Why This Matters Beyond Startups

The 28th Regime isn't just about helping founders avoid bureaucratic headaches (though that matters). It's about economic competitiveness at continental scale.

European innovation is real. The continent leads in climate tech investment, houses thriving deep tech ecosystems, and produces extraordinary engineering talent. But that talent and innovation operate in fragmented 27-country silos while American and Chinese competitors operate at continental and global scale.

If enough startups adopt the 28th Regime framework, over time it could become the default standard, gradually making the messy patchwork of national company laws obsolete. A virtual architecture that creates genuine single-market economics without requiring formal political harmonization.

That's how infrastructure work, after all. First it's optional. Then it's convenient. Eventually it's unavoidable.

 

 

Sources & URLs

Official Sources:

  • EU Commission Initiative: https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/14674-28th-regime-a-single-harmonized-set-of-rules-for-innovative-companies-throughout-the-EU_en
  • EU-INC FAQ: https://www.eu-inc.org/faq
  • EU-INC Petition: https://www.eu-inc.org/petition
  • EU Made Simple Video: https://www.youtube.com/watch?v=hXZWH7nwz78

European Parliament:

  • Legal Affairs Committee S.EU Recommendations: https://www.europarl.europa.eu/news/de/press-room/20251209IPR32107 / https://europeansting.com/2025/12/12/meps-recommendations-for-a-new-eu-framework-for-innovative-companies/
  • European Parliament Scope Study: https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/IDAN/2025/776311/IUST_IDA(2025)776311_EN.pdf

Strategic Reports:

  • Letta Report Analysis: https://www.gide.com/en/news-insights/the-letta-report-the-case-for-a-european-code-of-business-law/
  • European Code of Business Law: https://www.codeeuropeendesaffaires.eu/2024/04/22/european-code-of-business-law-enrico-letta-report/
  • Draghi Report Reference: https://commission.europa.eu/topics/competitiveness/draghi-report_en

Business & Policy Analysis:

  • The Recursive (Regulation vs. Directive Tension): https://therecursive.com/eu-inc-28th-regime-legislation-deadline-european-parliament-startup-scaling/
  • Gide Legal Analysis: https://www.gide.com/en/news-insights/latest-developments-regarding-the-28th-regime/
  • Bruegel Policy Brief: https://www.bruegel.org/policy-brief/regime-0-europe-wide-incorporation-startups-kickstart-innovative-growth
  • Business Europe Submission: https://www.businesseurope.eu/wp-content/uploads/2025/10/2025-09-26-BusinessEurope-reply-on-the-28th-Regime-consultation.pdf
  • IIEA Article: https://www.iiea.com/blog/a-28th-regime-for-27-member-states-a-new-corporate-legal-framework-for-innovative-companies
  • Digital Europe Position: https://cdn.digitaleurope.org/uploads/2025/10/DIGITALEUROPE-Position-on-28th-Regime.pdf
  • Pinsent Masons Analysis: https://www.pinsentmasons.com/out-law/news/businesses-shape-eu-regime
  • ITIF Comments: https://itif.org/publications/2025/10/03/comments-to-the-european-commission-regarding-the-european-innovation-act/
  • European Law Institute Response: https://www.europeanlawinstitute.eu/fileadmin/user_upload/p_eli/Publications/ELI_Response_to_the_EC_Public_Consultation_on_28th_regime_by_Stefan_Grundmann_October_2025.pdf


 

Το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στις 15/12/2025 στο ιστολόγιο «Επί Παντός» με τίτλο «28th Regime; The Single EU-Wide Companies' Framework with Both the Political and Stakeholders' Support».
 

Thursday, January 14, 2021

Ελληνοτουρκικά - Περιοχές Ευθύνης Έρευνας και Διάσωσης (SAR) και Διαπραγμάτευση

Ξεκίνησε, για πολλοστή φορά, η διαδικασία για διερευνητικές συνομιλίες Ελλάδας-Τουρκίας για την οριοθέτηση των μεταξύ τους θαλασσίων ζωνών, συν κάποια θέματα που θέτει η Τουρκία, αλλά η Ελλάδα αρνείται να συζητήσει.

Περιοχές Ευθύνης Έρευνας και Διάσωσης 

Tα ίδια δεδομένα σε διαδραστικό χάρτη Google:

Ανάμεσα σε αυτά είναι οι περιοχές αρμοδιότητας Έρευνας και Διάσωσης (Search and Rescue, SAR). Σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (International Maritime Organization, IMO), στα έγγραφά του "Availability of SAR Services" (SAR.8 Circ.1-4, 24/2/2004-1/12/2012), η ζώνη ευθύνης που έχει αναλάβει η Τουρκία (βάσει του νόμου της 3275 της 12-12-2001) περιλαμβάνει το μισό Αιγαίο, (με μπλε γραμμή στο χάρτη) επικαλύπτοντας μεγάλο μέρος της ζώνης ευθύνης της Ελλάδας. Η περιοχή που καλύπτει στο Αιγαίο προσεγγίζει αρκετά τη «Γαλάζια Πατρίδα», την περιοχή που η Τουρκία διεκδικεί ως υφαλοκρηπίδα της (κόκκινη γραμμή). Η κατάσταση μόνο χειροτερεύει, καθώς, μετά την αναθεώρηση της 17/10/2020 (βάσει του νόμου 24611, με μωβ γραμμή) η ζώνη SAR επεκτείνεται ακόμα νοτιότερα στο τμήμα της Ανατολικής Μεσογείου ανάμεσα στην Ελλάδα και στην Κύπρο, προσεγγίζοντας περαιτέρω τη διεκδικούμενη υφαλοκρηπίδα. 

Αυτή η επικάλυψη είναι που προκαλεί κάθε τόσο εντάσεις, καθώς η Τουρκία διενεργεί συστηματικά έρευνα και διάσωση σε περιοχή που η Ελλάδα θεωρεί ότι είναι αποκλειστικά δικής της αρμοδιότητας.

Η Ελλάδα διαμαρτύρεται ότι η Τουρκία αυθαιρετεί, διεκδικώντας μια περιοχή χωρίς την απαιτούμενη συμφωνία με την Ελλάδα. Ο IMO δεν ενοχλείται από την επικάλυψη, με το σκεπτικό ότι δεν έχει σημασία ποιος κάνει τη διάσωση. Ωστόσο, προτρέπει οι περιοχές ευθύνης να μην επικαλύπτονται και, ως γενική πρακτική, να συμπίπτουν με τους FIR, τα οποία η Τουρκία μονομερώς δεν εφαρμόζει. Ενδεχόμενες διαφορές ο IMO ορίζει να επιλύονται και να συμφωνούνται μεταξύ των εμπλεκομένων χωρών.

Σε αυτό το πλαίσιο και ενώ η Τουρκία έχει ήδη ανακοινώσει την επέκταση της ζώνης της SAR στα όρια της «Γαλάζιας Πατρίδας», η Ελλάδα αρνείται να περιλάβει το θέμα στις διαπραγματεύσεις, επικαλούμενη ότι η μόνη διαφορά υπό συζήτηση είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. 
Δεν είμαι ειδικός, αλλά αυτή η στάση δε μου φαίνεται εποικοδομητική. Πώς θα λυθεί ένα θέμα, που απαιτεί συμφωνία, χωρίς συζήτηση; Θα περιμένει η Ελλάδα να περιληφθεί η αναθεωρημένη ζώνη SAR της Τουρκίας στα επίσημα έγγραφα του IMO, για να ασχοληθεί με το θέμα;



Το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στις 14/1/2021 στο ιστολόγιο «Επί Παντός» με τίτλο «Ελληνοτουρκικά - Περιοχές Ευθύνης Έρευνας και Διάσωσης (SAR) και Διαπραγμάτευση».

Monday, December 28, 2020

Ευθείες Γραμμές Βάσης και Κλείσιμο Κόλπων στο Ιόνιο Πέλαγος

Ιόνιο Πέλαγος (χάρτης)
Ιόνιο Πέλαγος

Χθες, 27/12/2020, δημοσιεύτηκε το ΦΕΚ A 258/2020 με το 'Προεδρικό Διάταγμα υπ’ Αριθμ. 107 περί κλεισίματος κόλπων και χάραξης ευθειών γραμμών βάσης στη θαλάσσια περιοχή του Ιονίου και των Ιονίων Νήσων μέχρι το Ακρωτήριο Ταίναρο της Πελοποννήσου'. Δι' αυτού ανακοινώθηκαν, επιτέλους, οι συντεταγμένες για το κλείσιμο των κόλπων και τις ευθείες γραμμές βάσης, προεργασία απαραίτητη για να έχει η αύξηση της χωρικής μας θάλασσας στο Ιόνιο Πέλαγος (από τα 6 στα 12ν.μ.) το μέγιστο αποτέλεσμα.

Αυτή η πληροφόρηση συμπληρώνει τα υπόβαθρα που έχω δημοσιεύσει στο παρελθόν και εξακολουθώ να παρακολουθώ (On anything & everything / Επί παντός: Χάρτης: Οριοθετήσεις, Διεκδικήσεις, Υδροτεμάχια κ.ά. στη Μεσόγειο). Λόγω της συνεχιζόμενης δυσλειτουργίας του Harvard WorldMap, προς το παρόν διατίθεται σε μορφή KMZ για κατέβασμα ('Mediterranean Energy & GeoPolitics by @ageor.kmz') και στον ακόλουθο χάρτη Google.

Φαίνονται οι οριοθετήσεις με την Ιταλία, η γραμμή του FIR Αθηνών (και SAR), το κλείσιμο των κόλπων, οι ευθείες γραμμές βάσεις και η χωρική θάλασσα των 12ν.μ.

Από την τοποθέτηση των σημείων στο χάρτη και την κατασκευή των γραμμών που κλείνουν τους κόλπους και των ευθειών γραμμών βάσης κάνω τις εξής παρατηρήσεις:

  • Από τους 39 κόλπους, το κλείσιμο μόνο ενός, του Μεσσηνιακού, διευρύνει τη ζώνη των 12ν.μ. κατά ~100,1Km² (η κλειστή περιοχή με μπλε στο χάρτη), συγκριτικά με τη θεωρητική χάραξη των 12ν.μ. του Marine Regions
  • Μυστηριωδώς, ο κόλπος του Αργοστολίου δεν έχει κλείσει πλήρως
Είμαι περίεργος να δω πότε θα εμφανιστεί το σχετικό υπόβαθρο, όπως και προγενέστερα (π.χ. οι οριοθετήσεις με Ιταλία και Αίγυπτο, η τρέχουσα χωρική θάλασσα κ.τ.λ.) στο GEODATA.gov.gr - Maps



Το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στις 28/12/2020 στο ιστολόγιο «Επί Παντός» με τίτλο «Ευθείες Γραμμές Βάσης και Κλείσιμο Κόλπων στο Ιόνιο Πέλαγος».

Sunday, December 20, 2020

Ο Δαίμων του Τυπογραφείου Μεταλλάχθηκε σε Ψηφιακό

Για να παραφράσω την αθάνατη ελληνική ταινία, «σύνταξη/δακτυλογράφηση, στοιχειοθεσία, εκτύπωση, τρία σκαλοπάτια. Σύνταξη/δακτυλογράφηση, σώσιμο, επισύναψη, αποστολή, εισαγωγή, ανάρτηση, έξι σκαλοπάτια»… Ο «δαίμων του τυπογραφείου» υπήρξε (και είναι ακόμα) η εξήγηση για πάμπολλα σφάλματα στην τυπογραφία. Στην ψηφιακή εκδοχή της, όχι απλώς αυξήθηκαν τα βήματα, αλλά τα δυνητικά σφάλματα σε κάποια από αυτά οφείλονται κυριολεκτικά στον «ψηφιακό δαίμονα», καθώς δεν γίνονται απαραίτηα από ανθρώπινο χέρι, αλλά και από αδυναμίες στο λογισμικό, που δεν έχουν βρεθεί και διορθωθεί ακόμα.

 Το πρόβλημα είναι η απουσία ένδειξης σφάλματος…
Αντιγράφω απόσπασμα από σχόλιο στο Facebook, σχετικά με ανάρτηση σε ιστοσελίδα που έγινε βάσει ενός εγγράφου που παραλήφθηκε με email, αλλά είχε μια «κρυμμένη» παράγραφο (την τελευταία και… φαρμακερή), η οποία έμεινε εκτός ανάρτησης, προκαλώντας μια, βραχύβια, ευτυχώς, παρεξήγηση:

«Το κείμενο εστάλη […] συνημμένο σε μορφή word 97-2003. Ανοίχθηκε από Microsoft Office 365 (desktop), από όπου και αναρτήθηκε ολόκληρο (605 λέξεις). Έρευνα μετά το συμβάν έδειξε ότι αν ανοιχθεί από Microsoft Office 2016 και 2019 εμφανίζονται επίσης 605 λέξεις. Αν ανοιχθεί από Microsoft Office 2007 ή Libre Office 7.0 το κείμενο εμφανίζεται με μια παράγραφο παραπάνω και σύνολο 781 λέξεις»

Περιγράφεται ένα πολύ σπάνιο φαινόμενο, που ασφαλώς συνέβη υπό πολύ ιδιαίτερες συνθήκες δυσλειτουργίας (π.χ. κατά την αποστολή). Ωστόσο, αναδεικνύει ένα πολύ σοβαρό δυνητικό πρόβλημα, την ακεραιότητα ενός εγγράφου από τον συντάκτη μέχρι τον παραλήπτη του.

Το ευτύχημα, με το συγκεκριμένο φαινόμενο, όπως περιγράφεται, είναι ότι μπορεί εύκολα να αναπαραχθεί από κάθε ενδιαφερόμενο. Μάλιστα, αν συγκριθεί το συνημμένο που στάλθηκε με εκείνο που παραλήφθηκε, μπορεί να βγει συμπέρασμα αν η ζημιά έγινε στην πλευρά του αποστολέα, στο δρόμο ή στην πλευρά του παραλήπτη, επιτρέποντας αρκετά ενδελεχή έρευνα.

Οι Microsoft, κατασκευαστές λογισμικού που χειρίζονται έγγραφα με τους ιδιόκτητους τύπους της (xls, doc κ.τ.λ., π.χ. LibreOffice), τεχνικοί (όπως εγώ) κ.ά. θα έχουν τεράστιο ενδιαφέρον να το εξετάσουν. Πρόκειται για ένα έγγραφο που:

  • Χάλασε (τίποτα ιδιαίτερο ως εδώ)
  • Χάλασε τόσο λίγο, ώστε να μη γίνεται αντιληπτό από τα προγράμματα που το διαβάζουν (αναφέρονται πέντε στα πέντε, χωρίς να πρόκειται για εξαντλητική έρευνα)
  • Χάλασε αρκετά ώστε να χάνει ένα ικανό μέρος του περιεχομένου του, αναλόγως ποιο λογισμικό το διαβάζει: _ακριβώς_ μία παράγραφος εμφανίζεται ή όχι, καθιστώντας αδύνατο να φανταστεί, κανείς, ότι κάτι δεν πάει καλά (σπανιότατη βλάβη και… διαβολική σύμπτωση, για να μην ξεχνάμε και τον Μέρφι…)

Το ενδεχόμενο να πρόκειται για πρόβλημα που έχει ήδη ή μπορεί να ξανασυμβεί είναι πολύ σοβαρό, με συνέπειες δυνητικά πολύ χειρότερες από μια απλή παρεξήγηση (π.χ. θα μπορούσε να πρόκειται για μερικές παραγράφους σε ένα τεράστιο κείμενο που πάει για εκτύπωση).

Θεωρώ ότι μια τέτοια περίπτωση είναι το ανάλογο στη βιομηχανία λογισμικού μιας ανεξήγητης βλάβης σε αεροπλάνο. Ως τέτοια, χρήζει αναλόγως ενδελεχούς έρευνας. Καθώς, μάλιστα, πρόκειται για δημοσιευμένο κείμενο, μπορεί να διατεθεί χωρίς προβλήματα ιδιωτικότητας και, προσωπικά, με ενδιαφέρει πολύ δω τις διάφορες εκδοχές του (σωσμένο σύνταξης, συνημμένο αποστολής και παραλαβής, σωσμένο παραλαβής). Αν οι εμπλεκόμενοι μου τα διαθέσουν, θα επανέλθω.

Από τον τύπο εγγράφου .doc δεν θα περίμενα και πολλά, καθώς αντικαταστάθηκε από νεότερο ήδη από το 2007 (αλλά ουδέποτε εγκαταλήφθηκε…). Από μια γρήγορη έρευνα, όμως, ακόμα και οι πιο σύγχρονοι και πολυχρησιμοποιημένοι τύποι εγγράφων, όπως οι .docx και .xlsx, δεν έχουν ενσωματωμένους μηχανισμούς ελέγχου ακεραιότητας, παρότι είναι επιρρεπείς σε αλλιώσεις, ειδικά σε μεγάλα έγγραφα με πολλές αλλαγές, αναθεωρήσεις και αποθηκεύσεις! 

Μέχρι ένα ενδεχόμενο πόρισμα για την πιθανότητα με την οποία συμβαίνει μια τόσο αδιόρατη βλάβη και την ενσωμάτωση της αντίστασης στο πρόβλημα στους ίδιους τους τύπους εγγράφων, ιδιόκτητους και δημόσιους, εξασφαλίζουμε την ακεραιότητα των εγγράφων μας με οποιοδήποτε πρόσφορο ψηφιακή μηχανισμό checksum ή hashing (π.χ. SHA, MD5, χρονοσήμανση, υπογραφή, κρυπτογράφηση).


Το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στις 20/12/2020 στο ιστολόγιο «Επί Παντός» με τίτλο «Ο Δαίμων του Τυπογραφείου Μεταλλάχθηκε σε Ψηφιακό».

Monday, September 28, 2020

Συσχετισμοί Δυνάμεων γύρω από την Ανατολική Μεσόγειο

Ασχολούμενος με τη γεωπολιτική χαρτογράφηση της Ανατολικής Μεσογείου διαπίστωσα ότι ο χάρτης, μολονότι ενημερωτικός έως αποκαλυπτικός, δεν φανερώνει τους συσχετισμούς δυνάμεων στην περιοχή.

Το παρακάτω διαδραστικό διάγραμμα δικτύου είναι μια προσέγγιση (σε εξέλιξη) σε αυτόν το συσχετισμό δυνάμεων, που επικεντρώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά, δυνητικά, φτάνει στην άλλη άκρη της γης.

Πράγματι, καθώς ετοίμαζα το δίκτυο, άρχισαν οι αψιμαχίες στο Ναγκόρνο-Καραμπάκ. Έτσι, το συμπεριέλαβα, καθώς η άμεση εμπλοκή της Τουρκίας το καθιστά, τελικά, απολύτως συναφές με το αρχικό αντικείμενο, κι ας βρίσκεται μακριά…

 

Το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στις 28/9/2020 στο ιστολόγιο «Επί Παντός» με τίτλο «Συσχετισμοί Δυνάμεων γύρω από την Ανατολική Μεσόγειο».

Friday, September 11, 2020

Χάρτης: Οριοθετήσεις, Διεκδικήσεις, Υδροτεμάχια κ.ά. στη Μεσόγειο

Τρελαίνομαι για χάρτες. Βρίσκω ότι απεικονίζουν περιεκτικά πληροφορία που δύσκολα θα γινόταν κατανοητή διαφορετικά («μια εικόνα, χίλιες λέξεις»…). Επίσης, οποιαδήποτε οπτική απεικόνιση δυνητικά αποκαλύπτει συσχετισμούς και πληροφορίες που μόνο με έξυπνα ερωτήματα σε βάσεις δεδομένων με γεωχωρική αντίληψη θα μπορούσαν, ίσως, να εξαχθούν. 

Μολονότι όλα τα επίπεδα του παρόντος χάρτη (τα δικά μου και τα δανεισμένα) απεικονίζουν δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες, πίσω τους βρίσκεται πολλή προσωπική δουλειά. Δουλειά που δε θα ήταν τόσο πολλή αν κάποιες αρχές εφάρμοζαν επιμελέστερα το νόμο περί «Ανοικτών Δεδομένων»… Ενδεικτικά, η δουλειά περιλαμβάνει την συλλογή, ενίοτε ψηφιοποίηση (με OCR ή χειροκίνητα), κωδικοποίηση και μεταφορά στο χάρτη σκόρπιων, κατά τα άλλα, στοιχείων.

Σκόρπιων, βέβαια, μέχρι να δει, κανείς, την εικόνα (δείτε, ενδεικτικά, αυτή την ανάρτηση στο Facebook) :)

• Αναρωτηθήκατε, μήπως, γιατί το σημείο A της συμφωνίας #ΑΟΖ Αιγύπτου-Ελλάδας δεν είναι λίγο πιο εκεί, προς οποιαδήποτε...

Δημοσιεύτηκε από Alexandros Georgiadis στις Δευτέρα, 10 Αυγούστου 2020

Ο παρακάτω χάρτης, λοιπόν, είναι μια απόπειρα (σε εξέλιξη) ψηφιοποίησης και διάθεσης των χαρτών που συνέχεια μας δείχνουν, αλλά ουδείς πραγματικά μοιράζεται μαζί μας, φιλοξενούμενος στην πλατφόρμα Harvard WorldMap

Θα συμπληρώσω ευχαρίστως το χάρτη με κάποιο συγκεκριμένο επίπεδο που θα μου προτείνετε, ειδικά αν μπορείτε να με εφοδιάσετε με τα σχετικά δεδομένα ή να με παραπέμψετε σ' αυτά. Επίσης, είστε ευπρόσδεκτοι να χρησιμοποιήσετε τα δεδομένα για δικές σας δημιουργίες —τα δικά μου επίπεδα διατίθενται με άδεια CC-BY-SA— και θα χαρώ πολύ να μάθω γι' αυτές.

Δυστυχώς οι Harvard WorldMaps φιλοξενούνται σε περιβάλλον χωρίς υποστήριξη SSL και το ανάμεικτο περιεχόμενο, για λόγους ασφαλείας, δεν πολυαρέσει στους σύγχρονους browsers (περισσότερα και προτεινόμενες λύσεις στο εξαιρετικό "Enabling Mixed Content in Your Browser"). Συνοπτικά, αν ο χάρτης εμφανίζεται κενός:

  • Chrome: Στη σελίδα chrome://settings/content/siteDetails?site=https%3A%2F%2Fageor.dipot.com αλλάξτε την παράμετρο 'Insecure content' σε 'Allow'
  • Firefox (προσωρινή ρύθμιση): Πατήστε το λουκέτο αριστερά από το URL | Βέλος δεξιά στο 'Connection Secure' | 'Disable Protection for Now'
  • Firefox (μόνιμη γενική ρύθμιση): Μπείτε στη σελίδα 'about:config' αποδεχόμενοι τη σχετική προειδοποίηση | επικολλήστε την παράμετρο 'security.mixed_content.block_active_content' (χωρίς εισαγωγικά) στο πεδίο αναζήτησης | αλλάξτε με διπλό κλικ την τιμή 'true' σε 'false' 
Ενημέρωση 20/9/2020: Επειδή η πλατφόρμα των Harvard WorldMaps παρουσιάζει μεγάλη αστάθεια, βρείτε κάποια επίπεδα και στο έγγραφο "Mediterranean Energy & GeoPolitics by @ageor.kmz".

 

Το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στις 11/9/2020 στο ιστολόγιο «Επί Παντός» με τίτλο «Χάρτης: Οριοθετήσεις, Διεκδικήσεις, Υδροτεμάχια κ.ά. στη Μεσόγειο».

Monday, April 13, 2020

Comparing Covid-19 spread globally

There is an ongoing debate on how to compare the spread of the SARS-CoV-2 virus and the victims of the Covid-19 disease among countries.
Several factors affect how this can —or can't— be measured:
  • Countries with early cases of Covid-19 did not initially have the know-how they developed later, which countries with later cases benefited from
  • There are vast differences in the way cases are measured among different countries; therefore cases are not a good measure
  • Those hospitalised, in need of an intensive care unit and dead are accurately measured and comparable with other countries'
  • Measures against the coronavirus differ among different countries, also depending on when the first carriers appeared
    The measures are difficult to account for, but the spread after the same number of day since the first case for each country is somewhat comparable
  • Living conditions and population density also matter and differ among countries
So, which is the right way to compare, by cases, cases per population, cases per population density or cases per country area?
My personal preference is cases by population density, but, for this post, I calculated all three indices for the case of deaths, which you may see in the following interactive charts, using Covid-19 data from the Johns Hopkins University Center for Systems Science and Engineering (JHU CSSE) and country data from Worldometer (please note that, due to name differences in different datasets, not all countries will have their indices calculated yet).

[Update April 27, 2020] The following is a bar chart race of the same data:
Please share your thoughts and/or suggest other types of comparisons in the comments.


This was first posted on April 13, 2020 in the blog "On Anything and Everything" as "Comparing Covid-19 spread globally".

Saturday, March 28, 2020

Τελικά πόσοι νοσηλεύονται με τη νόσο Covid-19 του Κορωνοϊού SARS-CoV-2;

Παρακολουθώ ανελλιπώς την εξέλιξη του Κορωνοϊού SARS-CoV-2 στην Ελλάδα από τη στιγμή που εμφανίστηκε το πρώτο κρούσμα.
Νοσηλείες της νόσου Covid-19 του Κορωνοΐού SARS-CoV-2
Από την αρχή γκρινιάζω που δεν διατίθεται κάποιο επίσημο σύνολο δεδομένων (dataset) με όλα τα δημοσιεύσιμα στοιχεία, παρά καθόμαστε εγώ και αρκετοί άλλοι και τα δημιουργούμε, παρακολουθώντας την ημερήσια ενημέρωση του κ. Σωτήρη Τσιόδρα, τον οποίο προσωπικά ευχαριστώ θερμά για την συνολική παρουσία του σε αυτή την κρίση, και τα δελτία τύπου του ΕΟΔΥ που ακολουθούν.
Ημερήσια Αναφορά 20200325, Διαγράμματα 3 & 4
Συμφωνούν τα δύο διαγράμματα μεταξύ τους
και με τα δελτία τύπου του ΕΟΔΥ;
Στις 20/3/2020 εμφανίστηκε λίγο φως στο τούνελ, υπό τη μορφή της ημερήσιας έκθεσης Covid-19, με αρκετά από τα στοιχεία που θα θέλαμε, όσοι ασχολούμαστε, αλλά με μια μορφή που μόνο το αιτούμενο dataset δε συνιστά. Θα μπορούσαμε να το περιγράψουμε και ως «η επιτομή του όχι μηχαναγνώσιμου»…
Στην ημερήσια αναφορά της 25/3/2020 (την τελευταία μέχρι τις 18/3/2020 15:00, που αναρτήθηκε αυτό το κείμενο) προστέθηκε ένα αναλυτικό διάγραμμα με τις νοσηλείες, το «Διάγραμμα 4: Κρούσματα COVID-2019 που νοσηλεύονται ανά ημέρα στη ΜΕΘ», το οποίο, βάσει του τίτλου του, δε μοιάζει να συμφωνεί καθόλου με το καθιερωμένο «Διάγραμμα 3: Νοσηλευθέντα κρούσματα COVID-19 στην Ελλάδα, 25 Μαρτίου 2020».
Λέω «δε μοιάζει», διότι η ανάγνωση των δύο διαγραμμάτων δεν είναι και τόσο προφανής (το διάγραμμα 4 δεν έχει καν υπόμνημα).
Ανεξαρτήτως του νεοεισαχθέντος διαγράμματος 4, ήδη από τις 20/3/2020 υπάρχει διάσταση με τις νοσηλείες που δίνει ο κος Τσιόδρας στην καθημερινή ενημέρωσή του (π.χ. 225 έναντι 186 στις 24/3/2020).

Θεωρώ, καλόπιστα, ότι μπορεί να διαβάζω κάτι λάθος ή να υπάρχει κάποια παραδρομή μεταξύ των στοιχείων που χρησιμοποιεί ο κος Τσιόδρας και αυτών που χρησιμοποιεί ο/η δημιουργός της εν λόγω αναφοράς. Ωστόσο, η υπόθεσή μου, ότι αυτό θα διευκρινιζόταν τις επόμενες ημέρες, ατύχησε. Η ημερήσια αναφορά δεν έχει εκδοθεί μετά τις 25/3/2020 και στην ημερήσια ενημέρωση σταμάτησε η αναφορά σε νοσηλείες, αναφέρονται, πλέον, μόνο διασωληνώσεις και νοσηλείες στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας…
Ενημέρωση 2/4/2020: Η έκθεση αναρτήθηκε και πάλι με στοιχεία μέχρι 29/3/2020. Το Διάγραμμα 4 δεν υπάρχει πια, ούτε και νεότερη έκθεση…
Πυκνό μυστήριο!
Υποκύπτοντας στον πειρασμό, επισημαίνω ότι δεν θα υπήρχαν τέτοια θέματα, αν ο ΕΟΔΥ διέθετε τα πρωτογενή στοιχεία, π.χ. όπως η Ιταλία και άλλες χώρες, ώστε να μην αναρωτιόμαστε τι δείχνει το κάθε διάγραμμα και πώς υπολογίζουμε τις συνολικές νοσηλείες από τις τρέχουσες (που ανέφερε μέχρι πρότινος η τηλεοπτική ενημέρωση), τους θανάτους και τα εξιτήρια…


Το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στις 28/3/2020 στο ιστολόγιο «Επί Παντός» με τίτλο «Τελικά πόσοι νοσηλεύονται με τη νόσο Covid-19 του Κορωνοΐού SARS-CoV-2;».

Sunday, March 1, 2020

Κορωνοϊός SARS-CoV-2 (Covid-19) στην Ελλάδα (τακτική ενημέρωση)

Coronavirus SARS-CoV-2 (Covid-19 cases) in Greece graph, infographic, visualization, γραφικά, γραφικό, διάγραμμα, Ελλάδα, κορωναϊός, κορωνοϊός, διαδραστικός χάρτης, mapΣυνήθως θέλω να διαβάζω από πολλές πηγές, ειδικά όταν πρόκειται για κρίσιμα θέματα. Με τον Κορονοϊό SARS-CoV-2 (που προκαλεί τη νόσο Covid-19) όμως, διαπιστώνω ότι ο πλουραλισμός δεν είναι απαραίτητα ωφέλιμος, καθώς σε ένα τόσο σοβαρό θέμα δημόσιας υγείας όπως μια πανδημία, πλέον (την χαρακτήρισε έτσι ο ΠΟΥ στις 11/3/2020), χρειάζεται υπεύθυνη και επίσημη πληροφόρηση, όχι η «γνώμη του κοινού».

Γι' αυτό, παραθέτω μόνο συνδέσμους στις σχετικές ιστοσελίδες των αρχών που έχουν την πληρέστερη πληροφόρηση, χειρίζονται την κρίση και είναι αρμόδιοι για την ενημέρωσή μας (τα δεδομένα ενημερώνονται καθημερινά· τελευταία ενημέρωση κειμένου στις 24/3/2020):
Αν υπάρχει άλλος σύνδεσμος ανάλογης βαρύτητας, ευχαρίστως να τον συμπεριλάβω επίσης.

Δείτε την εξέλιξη του Κορωνοϊού στην Ελλάδα, με τις παρακάτω επίκαιρες, αλλά πειραματικές, οπτικοποιήσεις.
Παρακαλώ σημειώστε: Οι ημερομηνίες είναι αυτές της ανακοίνωσης των κρουσμάτων, όχι πότε κόλλησαν, ούτε πότε ανιχνεύτηκαν. Οι τόποι (νομοί και πόλεις) μπορεί να είναι ο τόπος νοσηλείας και όχι εκεί που συνέβη ή εντοπίστηκε το κρούσμα.
Ενημέρωση 10/2/2021: Μετά την πολλοστή αλλαγή του ΕΟΔΥ στον τρόπο διάθεσης των στοιχείων, ως πηγή χρησιμοποιούνται, πλέον, τα στοιχεία της εξαιρετικής εφαρμογής COVID—19 του iMEdD Lab.
  • Κρούσματα και κρούσματα ανά εκατομμύριο κατοίκους (ανά νομό)
    Δείτε πόσο διαφέρουν οι δύο εικόνες (κουμπί "Optional metrics"), αλλά λαμβάνοντας υπόψιν ότι κρούσματα που εμφανίζονται στην Αχαΐα, μπορεί να συνέβησαν στην Ηλεία…
    Για πιο εστιασμένη εικόνα, επιλέξτε τις προελεύσεις και τις ημερομηνίες που σας ενδιαφέρουν.
  • Τα ημερήσια κρούσματα, όπως ανακοινώνονται πρωτίστως από τον ΕΟΔΥ, με κάθε επιφύλαξη, ειδικά ως προς τους τόπους που αναφέρονται
  • Το πλήθος των κρουσμάτων ανά προέλευση 


Αν θέλετε να δείτε μια οπτικοποίηση σχετική με τη νόσο Covid-19 στην Ελλάδα, περιγράψτε τη στα σχόλια. Θα προσπαθήσω να υλοποιήσω τη δημοφιλέστερη :)
Παρακολουθείτε τις επίσημες οδηγίες και μείνετε ασφαλείς! Χωρίς πανικό, χωρίς υπερβολές, με μέτρο και σύνεση.


Το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στις 1/3/2020 στο ιστολόγιο «Επί Παντός» με τίτλο «Κορωνοϊός SARS-CoV-2 στην Ελλάδα (καθημερινή ενημέρωση)».

Saturday, January 11, 2020

Αναλογική Πολλαπλών Επιλογών, αντί για Ενισχυμένη

Ακολουθεί το κείμενο που μόλις κατέθεσα στη Διαβούλευση για τον Εκλογικό Νόμο στο 'Εκλογή Βουλευτών | Υπουργείο Εσωτερικών' (http://www.opengov.gr/ypes/?p=7202&cpage=1#comment-31794):

Η Απλή Αναλογική έχει μεγάλη πιθανότητα αποτελέσματος που δεν δίνει κυβέρνηση. Στις χώρες όπου διαβουλεύονται για μήνες για το σχηματισμό κυβέρνησης, ο κρατικός μηχανισμός δεν αναμένει το διορισμό των Γενικών Γραμματέων, για να μπορέσει να λειτουργήσει.
Αν θέλουμε να μη χρειαζόμαστε κυβέρνηση για μήνες (πέραν του κενού στην εθνική ασφάλεια), ας λύσουμε πρώτα το πώς λειτουργεί το κράτος _χωρίς_ κυβέρνηση. Αν λύσουμε αυτό, όμως, αυτομάτως ανακύπτει το ερώτημα «Τότε, τι χρειάζεται η δεδηλωμένη;». Ας κυβερνά το πρώτο κόμμα, χωρίς πλειοψηφία στη βουλή, με την υφιστάμενη νομοθεσία. Κι ας νομοθετεί όποτε μπορεί να εξασφαλίσει τις απαιτούμενες συναινέσεις.

Αν θέλουμε αντιπροσωπευτικές μονοκομματικές κυβερνήσεις, ας αξιοποιήσουμε στο νόμο τον τρόπο σκέψης των ψηφοφόρων: θέλω το τάδε κόμμα, αλλά, προκειμένου να έχω κυβέρνηση, ψηφίζω το δείνα, επειδή έχει καλύτερες πιθανότητες να κυβερνήσει από το κόμμα που δεν θέλω με τίποτα. Η πλησιέστερη _επωφελής_ αποτύπωση του σκεπτικού του ψηφοφόρου γίνεται με κάποια εκδοχή Αναλογικής Πολλαπλών Επιλογών. Εκεί, όταν οι πρώτες επιλογές των ψηφοφόρων δεν δίνουν απόλυτη πλειοψηφία, τη δίνει με υψηλότερη πιθανότητα η άθροιση των πρώτων + δεύτερων (+ τρίτων κ.ο.κ.) επιλογών. Έτσι, μεταξύ άλλων:

• Καταργείται ο φόβος της χαμένης ψήφου
Οι ψηφοφόροι των μικρών κομμάτων τα ψηφίζουν χωρίς το φόβο του ποιος θα κυβερνήσει τελικά, αφού αυτό τελικά θα εξαρτηθεί _και_ από τη δεύτερή τους επιλογή.
• Οι υποψήφιοι δυσκολεύονται να βρίζουν και να συκοφαντούν τους αντιπάλους τους, καθώς διεκδικούν τη δεύτερη ή επόμενη επιλογή των οπαδών τους.
• Καταγράφεται και αξιοποιείται με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια η πραγματική επιθυμία του εκλογικού σώματος
Αυτός, άλλωστε, είναι και ο λόγος που τα κόμματα εξουσίας δεν επιθυμούν αυτή την παραλλαγή. Είναι, ίσως, μοναδική συγκυρία για να γίνει η σχετική συζήτηση.
• Μπορεί, π.χ., να κυβερνήσει ακόμα και το τρίτο κόμμα, αν είναι η δεύτερη επιλογή αρκετών ψηφοφόρων!

Βρείτε σχετικό υλικό στην Ομάδα 'Αναλογική Πολλαπλών Επιλογών' (https://www.facebook.com/groups/RankedChoiceVoting/).


Το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στις 11/1/2020 στο ιστολόγιο «Επί Παντός» με τίτλο «Αναλογική Πολλαπλών Επιλογών, αντί για Ενισχυμένη».

Monday, June 24, 2019

Fake News ή και Fake Δημοσιογραφία; Μια έκκληση!


Τα τελευταία χρόνια έχω μια αυξημένη τριβή με την πολιτική (ως πολίτης) και με τη δημοσιογραφία (ως μέλος της πρώτης —και τελευταίας: 'Οι επέτειοι της ΕΡΤ'— «σειράς» των καταργημένων, πλέον, Συμβουλίων Κοινωνικού Ελέγχου της ΕΡΤ και ως σπουδαστής Δημοσιογραφίας Δεδομένων).
Αυτή η επαφή καταδεικνύει το έλλειμμα ελέγχου στους δημόσιους ισχυρισμούς, πρωτίστως των πολιτικών μας.

Κάθε μέρα ακούμε από τα τηλεοπτικά κανάλια πλήθος ισχυρισμών και στοιχείων συζητήσιμης εγκυρότητας και ακρίβειας από τους πολιτικούς μας —ακόμα περισσότερο ενόψει εκλογών— και αλληλοκατηγορίες για fake news (αντί για το ορθό "disinformation", όπως «παραπληροφόρηση»…).
Οι αμήχανοι συντονιστές, με ελάχιστες εξαιρέσεις, περιορίζονται, στην καλύτερη περίπτωση, στην επισήμανση «ακούσατε τις απόψεις [το άσπρο και το μαύρο, ισχυρισμοί που αδύνατο να ισχύουν όλοι, ταυτόχρονα], βγάλτε τα συμπεράσματά σας». Ούτε λόγος για διάψευση, ακόμα και ισχυρισμών που έχουν ήδη αποδειχθεί ψευδείς!
Τότε, τι σας έχουμε εκεί, κυρίες και κύριοι «δημοσιογράφοι»;;

Μοιάζει να έχει ωριμάσει το αίτημα για ζωντανό fact checking κατά τις ομιλίες, συνεντεύξεις και άλλες τηλεοπτικές παρουσίες, τουλάχιστον των αρχηγών και των πρωτοκλασσάτων των κομμάτων!

Οι ομάδες ελέγχου αλήθειας μπορούν να είναι μεικτές, με ειδικούς δεδομένων, δημοσιογράφους και εκπροσώπους των κομμάτων —κοινοβουλευτικών και μη.

Επειδή το εγχείρημα προϋποθέτει (την πιθανότατα απούσα) βούληση εκ μέρους των ΜΜΕ, είναι χρήσιμο να διατυπωθεί συντονισμένη έκκληση από τα τμήματα ΜΜΕ των Πανεπιστημίων, και από δημοσιογραφικούς, αλλά και καταναλωτικούς φορείς και συλλογικότητες.

Ανεξαρτήτως βραχυπρόθεσμης επιτυχίας, πιστεύω ότι, όποιος φορέας ή πολίτης ευρείας αναγνωρισιμότητας εκκινήσει μια τέτοια διαδικασία, θα τύχει θετικής δημοσιότητας και θερμής υποδοχής από τους πολίτες και, αργά ή γρήγορα, θα μπει το νερό στο αυλάκι. Κατόπιν τούτου, ο καθένας ας αναλάβει τις ευθύνες του.

Eιδικά εν όψει εκλογών και debate, επείγει, αν όχι η λήψη μέτρων, τουλάχιστον η ηχηρή επισήμανση ότι ο έλεγχος των ισχυρισμών των πολιτικών μας είναι τριτοκοσμικός έως ανύπαρκτος…



Το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στις 24/6/2019 στο ιστολόγιο «Επί Παντός» με τίτλο «Fake News ή και Fake Δημοσιογραφία; Μια έκκληση!».

Friday, June 14, 2019

Οι επέτειοι της ΕΡΤ


Όπως και τα προηγούμενα χρόνια, η ΕΡΤ εόρτασε, προ ημερών, την επέτειο του «μαύρου», που συμπίπτει και με την επέτειο της επανίδρυσής της. Φέτος, για πρώτη φορά, λίγες μέρες μετά από αυτές τις επετείους, στις 30 Ιουνίου, υπάρχει άλλη μία. Αυτή, τολμώ να προβλέψω, δεν θα μνημονευθεί…

Πρόκειται για την 1η επέτειο της παύσης λειτουργίας των Συμβουλίων Κοινωνικού Ελέγχου (ΣΚΕ) της ΕΡΤ, στις 30 Ιουνίου 2018.

Η λειτουργία των ΣΚΕ προβλέπεται από το Άρθρο 11 του Ν. 4324/15 επαναλειτουργίας της ΕΡΤ και αποτελεί εξέλιξη παρόμοιας πρόνοιας του ιδρυτικού νόμου της ΝΕΡΙΤ. Πρωτολειτούργησαν με κληρωμένους εθελοντές Πολίτες και επιλεγμένους από την ΕΡΤ Φορείς στην Αττική, το Δεκέμβριο 2015, και στην Κεντρική Μακεδονία περίπου ένα χρόνο αργότερα. Η πρώτη, 2ετής θητεία των πρώτων ΣΚΕ έληξε, μετά από 6μηνη παράταση, τον Ιούνιο 2018. Παρότι είχε προηγηθεί πρόσκληση ενδιαφερομένων να στελεχώσουν την επόμενη σειρά και ανταποκρίθηκαν ~500 πολίτες, η διαδικασία ουδέποτε ολοκληρώθηκε. Τον Ιανουάριο 2019 ανακοινώθηκε η μετατροπή της λειτουργίας τους σε ηλεκτρονική ('Ενημέρωση για τα Συμβούλια Κοινωνικού Ελέγχου της ΕΡΤ'), προσχηματικά, αφού ουδέποτε υλοποιήθηκε.

Τα ΣΚΕ συνιστούν ένα μοναδικό, διεθνώς καινοτόμο, κοινωνικό, συμμετοχικό θεσμό, εξέλιξη παρόμοιας πρόνοιας του νόμου ίδρυσης της ΝΕΡΙΤ το 2014. Ο νέος αυτός θεσμός υλοποιήθηκε και πέτυχε αρκετά, ώστε να αποσπάσει ευνοϊκά σχόλια για την ΕΡΤ στην EBU ('Λογοδοσία της ΕΡΤ προς την ελληνική κοινωνία. Τα Συμβούλια Κοινωνικού Ελέγχου')!
Ωστόσο, δεν επεκτάθηκαν στις υπόλοιπες Περιφέρειες (σύμφωνα με τις ισχύουσες δεσμεύσεις της ΕΡΤ), ούτε σε περισσότερους φορείς (όπως υπήρχαν ενδείξεις ότι θα γινόταν), ούτε, έστω, εξακολούθησαν με νέες συνθέσεις, βάσει των Κανονισμών Λειτουργίας τους. Αντ' αυτών, απλώς «καταψύχθηκαν» από τη διοίκηση του κου Κωστόπουλου ('Δεν θέλει έλεγχο στην ΕΡΤ ο Βασίλης Κωστόπουλος;'). Σήμερα, η διοίκηση του κου Δρόσου εξακολουθεί την παρανομία της παύσης λειτουργίας τους.

Τα Συμβούλια Κοινωνικού Ελέγχου ήταν από τις λίγες θεσμικές παρεμβάσεις του ΣΥΡΙΖΑ, αντάξιες της ιδεολογίας και των εξαγγελιών του. Παρά το «μουδιασμένο» ξεκίνημα, την ανάμεικτη στάση της ΕΡΤ απέναντί τους (από ένθερμη, σε αδιάφορη, σε εχθρική μέχρι κατάργησης) και την ελάχιστη δημοσιότητα, το ΣΚΕ Αττικής, του οποίου υπήρξα κληρωτό μέλος, είχε αρχίσει να βρίσκει το βηματισμό του.

Εκτός από τις επαφές με τη μέση, κυρίως, διοίκηση της ΕΡΤ, έγιναν κάποια βήματα διαδικαστικής σταθεροποίησης και εξωστρέφειας, ειδικά όταν η αφιερωμένη στα ΣΚΕ (μόνο της Αττικής υπήρχε, τότε) μηνιαία τηλεοπτική εκπομπή «Πολίτες», ούτως ή άλλως θαμμένη στη νυχτερινή ζώνη, σταμάτησε, αιφνιδίως, μετά τη μετάδοση της τέταρτης. Έγιναν επαφές με το ΕΣΡ, την ΕΕΤΤ, την Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής, κάποια (πρωτίστως εξωκοινοβουλευτικά) κόμματα και την εταιρία τηλεοπτικών μετρήσεων Nielsen. Όλοι έδειξαν ενδιαφέρον και αποδέχτηκαν το ρόλο μας. Άλλους τους επισκέφτηκε μια επιτροπή μας και άλλοι επισκέφτηκαν εμάς, είτε στις μηνιαίες συνεδριάσεις της Ολομέλειάς μας, είτε στις συνεδριάσεις κάποιας από τις Επιτροπές μας. Επίσης, άρχισε μια δειλή, αυτόνομη παρουσία στο Διαδίκτυο, άλλη από την επίσημη της ΕΡΤ (που τη χειριζόταν μόνη της) και μια τακτική ραδιοφωνική εκπομπή στην ΕΡΤ-Open, που οι συντελεστές της κρατάνε ακόμα.

Πολλά έγιναν, που δεν άπτονται της παρούσας ανάρτησης και ακόμα περισσότερα δεν έγιναν. Το κυριότερο που δεν έγινε, ήταν η ανανέωση της λειτουργίας, έστω των δύο ΣΚΕ που πρόλαβαν να λειτουργήσουν, της Αττικής και της Κεντρικής Μακεδονίας, όπως προβλέπει ο νόμος, οι σχετικές δεσμεύσεις της ΕΡΤ και ο Κανονισμός Λειτουργίας των Συμβουλίων Κοινωνικού Ελέγχου.

Ήταν τα ΣΚΕ τέλεια; Θα έκαναν την ΕΡΤ έναν αξιοπρεπή, δημόσιο (αντί για κρατικό), ανταγωνιστικό ραδιοτηλεοπτιδικτυακό οργανισμό;

Μπορώ να εκφέρω γνώμη για το ΣΚΕ Αττικής, όπου υπηρέτησα δυόμισι χρόνια.
Όχι, δεν ήταν διόλου τέλειο. Οι ατέλειες ήταν πολλές, τόσο λειτουργικές και δομικές, όσο και ανθρώπινες. Ωστόσο, λειτούργησαν αξιοπρεπώς, βελτιώνονταν κάθε μήνα και εκτέλεσαν ικανοποιητικά το συμβουλευτικό και ελεγκτικό τους ρόλο. Μόνο που ελάχιστοι αρμόδιοι έδειξαν ενδιαφέρον να ακούσουν, λιγότεροι δέχθηκαν να ελεγχθούν και ακόμα λιγότεροι εφάρμοσαν κάποιες από τις πολλές, συχνά ανέξοδες, προτάσεις μας.

Κανένας δεν σώζεται με το ζόρι. Αν τα κέντρα εξουσίας που την ελέγχουν ήθελαν, αυτό θα ήταν αρκετό για μια καλύτερη ΕΡΤ. Αν και οι παρεμβάσεις των ΣΚΕ λαμβάνονταν υπόψη και έπιαναν τόπο, θα είχαμε μια ακόμα καλύτερη ΕΡΤ. Αλλά αυτό δεν αλλάζει την προϋπόθεση της θέλησης της εξουσίας.
Επίσης, ας μην ξεχνάμε ότι οι επιδιώξεις της εξουσίας δεν συμπίπτουν, απαραίτητα, με τις επιδιώξεις και τα αιτήματα της κοινωνίας ;)

Το ΣΚΕ Αττικής την έκανε τη δουλειά του και πολύ καλά, αν συνυπολογιστεί η απροθυμία της ανώτατης διοίκησης να συνεργαστεί, ακόμα και να τηρήσει τις ίδιες της τις δεσμεύσεις. Έφτασαν ποτέ τα, γραμμένα κατ' απαίτηση της ΕΡΤ, «Πορίσματα» του ΣΚΕ στη Βουλή, όπου θα τα παρέδιδε, υποτίθεται, η διοίκηση; Όχι!

Νεανικές αδυναμίες ενός θεσμού, που αργά, αλλά σίγουρα, η επερχόμενη δημοσιότητα θα διόρθωνε, θεωρώ. Διότι, εύκολα αγνοείς αγνώστους που το νοιάζονται το μαγαζί και δεν κάνουν φασαρία προς τα έξω. Πώς τους αγνοείς όταν εμφανιστούν στη Βουλή, αρχίσουν να κάνουν δημόσιες παρεμβάσεις από ΜΜΕ εκτός ΕΡΤ και δημοσιεύουν τις ερωτήσεις που κάνουν και ουδείς αρμόδιος απαντά, παρά τις ρητές δεσμεύσεις της ΕΡΤ προς τούτο;

Αυτό το «μαύρο» στα ΣΚΕ, την αποπομπή των εθελοντών Πολιτών και των Φορέων, που νοιάστηκαν την ΕΡΤ, δεν (θα) την αναφέρει κανείς:
  • Ούτε η Κυβέρνηση, που νομοθέτησε τα ΣΚΕ, διά της Βουλής
  • Ούτε η Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας, που τόσο ευγενική υπήρξε μαζί μας
  • Ούτε η Δικαιοσύνη, που δεν μπορεί να νοιαστεί για πολύ σοβαρότερα θέματα
  • Ούτε η (διορισμένη από την κυβέρνηση) διοίκηση, που τα έπαυσε διά της μη ενεργοποίησης της νέας «Σειράς»
  • Ούτε η ΠΟΣΠΕΡΤ, που ακόμα αναρωτιέμαι αν και τι ρόλο έπαιξε στη διακοπή λειτουργίας τους
  • Ούτε οι εργαζόμενοι στην ΕΡΤ, πολλοί των οποίων ουδέποτε άκουσαν γι' αυτά, παρά από εμάς τους ίδιους, τελείως τυχαία

Όλα αυτά, ενώ είμαστε σε προεκλογική περίοδο και θα περίμενε, κανείς, η Κυβέρνηση να υπερασπίζεται τις επιλογές της και η Αντιπολίτευση να την ελέγχει και να εκδηλώνει τις δικές της προθέσεις…

Αναρωτιέμαι:
  • Ποιος θα θέσει εκ νέου σε λειτουργία τα Συμβούλια Κοινωνικού Ελέγχου της ΕΡΤ, τιμώντας το θεσμό και τερματίζοντας την παρανομία της παύσης τους;
 Και, παρεμπίπτον, μια και μιλάμε για την ΕΡΤ:
  • Ποιος θα θεσμοθετήσει το διορισμό της διοίκησης της ΕΡΤ με ευρεία κοινοβουλευτική αποδοχή, π.χ. από αυξημένη πλειοψηφία της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής, όπως γίνεται με το ΕΣΡ;

Ιδού πεδίο δόξης λαμπρό, πολιτευτές μου! Στο μεταξύ, τα ΣΚΕ θα τα κλάψουμε στις 30 Ιουνίου μόνο τα πρώην μέλη του…


Το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στις 14/6/2019 στο ιστολόγιο «Επί Παντός» με τίτλο «Οι επέτειοι της ΕΡΤ».

Friday, March 16, 2018

Επεξεργασία και εξέταση του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών «Ρυθμίσεις θεμάτων μεταφορών και άλλες διατάξεις»

Η προσπάθεια εμφάνισης των καθεστώτων λειτουργίας του Beat και της Uber σα να είναι ίδια, η στάση της Διαρκούς Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου και του Υπουργού, οι ερωτήσεις περί νομιμότητας της λειτουργίας της Beat —αφού έχει ελεγχθεί αρμοδίως— και η παρουσία του Θύμιου Λυμπερόπουλου είναι χαρακτηριστικά του πώς σκεφτόμαστε και ενεργούμε σε κάθε επίπεδο σε αυτή τη χώρα. Μπράβο στο Νίκο Δρανδάκη που στάθηκε στο ύψος του, δείχνοντας ότι υπάρχουν λαμπρές εξαιρέσεις!

Από τον ιστότοπο της Βουλής (Συνεδριάσεις/Πρακτικά):
Επιτροπή
Διαρκής Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου
Ημερομηνία
13-15/03/2018 15:00
Χώροι Συνεδρίασης
Αίθουσα «Προέδρου Αθανασίου Κωνστ. Τσαλδάρη» (223), Αίθουσα της Γερουσίας
Η ΔΙΑΡΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΟΥ θα συνεδριάσει με θέμα ημερήσιας διάταξης:
Επεξεργασία και εξέταση του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών «Ρυθμίσεις θεμάτων μεταφορών και άλλες διατάξεις» (ΣΣ: ΚΟΚ, Beat, Uber).
Εισηγητές: Απόστολος Καραναστάσης και Κωνσταντίνος Αχ. Καραμανλής. Νομοσχέδιο: Ρυθμίσεις θεμάτων μεταφορών και άλλες διατάξεις.

Σχετικά Video

Saturday, May 13, 2017

Άμυνα στους Κινδύνους του Διαδικτύου

Με όλο τον κουρνιαχτό των ημερών για τις κυβερνοεπιθέσεις με ιούς ransomware, με ρωτάνε, ως πληροφορικάριο, τι κάνω για να αισθάνομαι ασφαλής κατά τη χρήση υπολογιστή, κινητού και tablet.

Η σύντομη απάντηση

Προσπαθώ να θυμάμαι ότι ο πιο αδύναμος κρίκος, σε θέματα ασφαλείας, είμαι εγώ.  
Ποτέ, από το 1987 που χρησιμοποιώ PC, δεν έπαθα ή έγινα μάρτυς κακού χωρίς να έχει προηγηθεί εσκεμμένη ή απερίσκεπτη, εκούσια ή ακούσια παράβαση των στοιχειωδών κανόνων ασφαλείας που ακολουθούν (με μακράν βασικότερη, από την εποχή των Windows XP, το 2002, τη λάθος απόκριση σε ερώτηση του λειτουργικού συστήματος, προγράμματος ή ιστοσελίδας). Που μας φέρνει στην …

Αναλυτική απάντηση

  • Τηρώ επικαιροποιημένο το λειτουργικό μου, τουλάχιστον με τις ενημερώσεις ασφαλείας. Ομοίως, για όλα τα προγράμματα, ειδικά αυτά που επικοινωνούν με το Διαδίκτυο (browsers, chat, email, downloaders κ.τ.λ.)
    Τα Windows XP και Vista π.χ., δεν υποστηρίζονται πια με ενημερώσεις, οπότε έχουν κενά ασφαλείας) και κάνω επανεκκίνηση, όταν το ζητάει, το συντομότερο δυνατό. Ομοίως, οι τελευταίες εκδόσεις των Chrome, Firefox, π.χ., δεν τα υποστηρίζουν.
  • Χρησιμοποιώ firewall, antispam, antivirus και antimalware
    Τα τηρώ διαρκώς ενημερωμένα και τα προγραμματίζω να κάνουν αυτόματους περιοδικούς ελέγχους. Αν έχω οποιαδήποτε ανησυχία, ενεργοποιώ τους χειροκίνητους ελέγχους αυτών των προγραμμάτων
  • Ενεργοποιώ το firewall στο router μου (αν έχει επιλογή)
  • Απεγκαθιστώ συστηματικά προγράμματα και πρόσθετα (όπως Chrome, Firefox, Office κ.τ.λ.) που δεν ξέρω (ή δεν θυμάμαι) πού βρέθηκαν και τι κάνουν
    Ιδανικά, τηρώ καταλόγους με όλα όσα είχε ο υπολογιστής καινούργιος και ό,τι εγκαθιστώ, ώστε να εντοπίζω εύκολα έξωθεν «πρωτοβουλίες»
  • Ενεργοποιώ τη μόνιμη εμφάνιση όλων των επεκτάσεων εγγράφων (file/document extension)
    Το κακόβουλο λογισμικό συχνά μεταμφιέζεται σε έγγραφο γνωστού τύπου (πχ. .docx, pdf, txt), που στην πραγματικότητα καταλήγει σε .exe, cmd ή άλλους τύπους που εκτελούν κώδικα, αντί να ανοίγουν στο Word, στον Reader ή στο Notepad κ.ά., όπως θα περιμέναμε.
  • Δεν ανοίγω άκριτα συνημμένα σε email που δεν περίμενα, ακόμα και από γνωστό αποστολέα
  • Δεν απαντώ για κανένα λόγο σε email που ζητάει προσωπικά, τραπεζικά κ.ο.κ. στοιχεία
    Καμία σοβαρή υπηρεσία δεν ζητάει, για οποιονδήποτε λόγο, τα στοιχεία πρόσβασης ενός λογαριασμού, πολύ περισσότερο όταν εμπλέκονται χρήματα. Μεταξύ των συμβουλών της τράπεζάς μου και των αυτόκλητων, συνήθως διατυπωμένων σε άθλια ελληνικά (αλλά δεν θα «καρφώνονται» πάντα τόσο εύκολα) παροτρύνσεων, τηρώ ευλαβικά τις πρώτες και καταγγέλλω συστηματικά τις δεύτερες.
  • Δεν μπαίνω σε τραπεζικές κ.ά. ευαίσθητες υπηρεσίες από τον σύνδεσμο που προτείνει οποιοσδήποτε πλην του επίσημου ιστότοπου του φορέα της υπηρεσίας και πάντα ελέγχω ότι η σύνδεση είναι ασφαλής (https://…) και το πρόγραμμα περιήγησης δεν δίνει αντενδείξεις για την ασφάλεια της σύνδεσης
  • Επιδεικνύω δυσπιστία και διαβάζω πολύ προσεκτικά προτού απαντήσω «ναι», «εντάξει», «δέχομαι» κ.τ.λ. σε απρόσμενες ερωτήσεις και ακόμα περισσότερο στο μήνυμα που ζητάει να επιτρέψω αλλαγές στο σύστημά μου
    Το λειτουργικό, εφαρμογές και ιστοσελίδες ζητούν, ενίοτε, έγκριση για διάφορες πρωτοβουλίες που θέλουν να λάβουν. Συχνά μια τέτοια έγκριση ισοδυναμεί με παραχώρηση δικαιωμάτων διαχειριστή, με όλους τους κινδύνους που αυτό συνεπάγεται.
    Για τους πιο σκληροπυρηνικούς και γι' αυτούς που σπάνια εγκαθιστούν λογισμικό στον υπολογιστή τους, μια καλή πρόταση είναι ο λογαριασμός τους κύριας χρήσης να μην έχει δικαιώματα διαχειριστή. Οι σύγχρονες εκδόσεις των λειτουργικών προσωπικών υπολογιστών επιτρέπουν την παράκαμψη αυτού του περιορισμού, όταν χρειάζεται, χωρίς να απαιτείται έξοδος και επανασύνδεση με λογαριασμό με δικαιώματα διαχειριστή.
  • Κλείνω το Internet, όσο δεν το χρησιμοποιώ
    Εντάξει, αυτό, στην περίπτωσή μου, δεν συμβαίνει ποτέ…
  • Σημειώνω το μήνυμα από ό,τι ειδοποιήσεις πετάγονται στην οθόνη, ειδικά τις επαναλαμβανόμενες
    Αν δεν καταλαβαίνω τι σημαίνουν ψάχνω να βρω ή ρωτάω. Συσφίγκω τις σχέσεις μου με τη Διαδικτυακή αναζήτηση και τους πιο ενημερωμένους γνωστούς μου.
  • Δεν εμπιστεύομαι προστασίες, καθαρισμούς, βελτιστοποιήσεις κ.ά. γιατροσόφια από πουθενά, ειδικά τους αυτοματισμούς που τάζουν
    Ακόμα και επαγγελματικά εργαλεία επώνυμων κατασκευαστών ενδέχεται να προκαλέσουν μεγαλύτερη ζημιά από αυτή που, ίσως, διορθώνουν, ειδικά όταν δρουν αυτόματα ή οι χρήστες τους δεν αντιλαμβάνονται τις συνέπειες των επιλογών τους
  • Αν υπάρχει θέμα επίκαιρου, συγκεκριμένου κινδύνου, βρίσκω και χρησιμοποιώ τις ενδεδειγμένες άμυνες για αυτόν
    Δεν εμπιστεύομαι τις λύσεις που προτείνουν τα ΜΜΕ, εκτός αν πρόκειται για έμπιστους, εξειδικευμένους ιστότοπους της δικής μου επιλογής.
    Σημειώνω, ενδεικτικά, το αφοριστικό που άκουσα, μόλις (Κυ 13/5/2017 ~15:10, στην ΕΡΤ1, για αυτούς που έχουν ήδη πληγεί από την κακόβουλη κρυπτογράφηση εγγράφων: «[…] Ή θα πληρώσεις ή θα χάσεις πλήρως τα αρχεία σου.». Δυστυχώς, ο εκφωνητής δεν μας είπε για το 'The “No More Ransom” Project', μια συλλογική προσπάθεια αποκρυπτογράφησης των «αιχμάλωτων» αρχείων με επιτυχίες στο ενεργητικό της.
  • Χρησιμοποιώ μεγάλα, δύσκολα password, διαφορετικά για κάθε εργασία, ειδικά όπου παίζονται χρήματα (web banking, paypal κ.τ.λ.)
    Ένα αξιοπρεπές password έχει μήκος τουλάχιστον 8 χαρακτήρες, «λέξεις» που δεν υπάρχουν σε λεξικό, πεζά και κεφαλαία γράμματα, αριθμούς και σύμβολα. Ακόμα κι αν είχα ένα αγαπημένο password για όλες τις δουλειές, κάποτε θα έπεφτα σε έναν ιστότοπο που η προδιαγραφή του δεν θα το επέτρεπε.
    Επίσης, φυλάγω ευλαβικά τους κωδικούς μου, καθώς είναι δεδομένο ότι, αργά ή γρήγορα, ξεχνιούνται, προστατευμένους από αδιάκριτα βλέματα.
Ως επαγγελματίας της πληροφορικής, αυτά κάνω. Πιθανότατα κι εσείς, όπως κι εγώ και η πλειοψηφία των χρηστών υπολογιστή (περιλαμβάνονται κινητά και tablets), προτιμάτε να χειρίζεστε τα θέματά τους μόνοι σας. Τότε, χωρίς καν να το συνειδητοποιείτε, στο δίλημμα: «Θέλω να ρωτήσω κάποιον ειδικό πριν ή αφού πάθω τη ζημιά;» επιλέγετε το δεύτερο…

Monday, October 10, 2016

Σύνταγμα - Στοιχεία και Προϋποθέσεις Επιτυχίας

Κάθε σοβαρή συζήτηση περί αναθεώρησης του Συντάγματος καλείται να απαντήσει πειστικά στην αντίρρηση ότι αν δεν λύσουμε το πρόβλημα της εφαρμογής του, οποιαδήποτε αναθεώρηση θα είναι ανώφελη. Κόμματα (κοινοβουλευτικά και μη), κινήσεις πολιτών, ακόμα και κινήματα που ζητούν νέο Σύνταγμα, αντί για αναθεώρηση, συζητούν σε διάφορους βαθμούς έντασης, συνήθως χωρίς να αγγίζουν αυτό το μικροπροβληματάκι.
Διαρκούσης της συζήτησης, το τρέχον Σύνταγμα δέχεται συνέχεια αντιδιαμετρικές ερμηνείες για το «πνεύμα» και το «γράμμα» του, από νομικούς και συνταγματολόγους που ζουν, υποτίθεται, στην ίδια χώρα, σπούδασαν και υπηρετούν το ίδιο δίκαιο, αλλά ανήκουν… σε διαφορετικά κόμματα. Σε αυτό το κλίμα, οι «αντισυνταγματικοί» νόμοι και άλλες «παραβιάσεις» του Συντάγματος είναι αντικείμενο καθημερινής κόντρας σε όλα τα επίπεδα του δημοσίου διαλόγου, από το Κοινοβούλιο μέχρι τα τηλεπαράθυρα και τα καφενεία. Το κακό, μάλιστα, είναι γενικότερο. Ας μην ξεχνάμε ότι η ποιότητα των νομικών κειμένων είναι, πλέον, τέτοια που η χώρα έχει καταντήσει να κυβερνιέται, χρόνια τώρα, βάσει εγκυκλίων!
Με τελευταία αφορμή τη σύσταση από την κυβέρνηση της Επιτροπής για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, παρατίθενται εδώ κάποια στοιχεία-προϋποθέσεις ενός επιτυχημένου Συντάγματος για την Ελλάδα.
Η πρώτη σελίδα από το Σύνταγμα της Τροιζήνας του 1827
'Το σημαντικότερο των Συνταγμάτων της Επανάστασης ψηφίσθηκε στην Τροιζήνα τον Μάιο του 1827 από τη Γ΄ Εθνοσυνέλευση […]. Το «Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος» διακήρυττε για πρώτη φορά την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας […]' (από την ιστοσελίδα «10 Ορόσημα Συνταγματικής Ιστορίας»).

Στρατηγικές Επιλογές

Η ιδιοσυγκρασία του Συντάγματος, όπως εκφράζεται με την ευελιξία του, την έκτασή του και την ευκολία αναθεώρησής του είναι, μεν, ευθύνη του συντάκτη του, αλλά οφείλει να συνάδει με την ιδιοσυγκρασία του λαού που το εφαρμόζει. Πρόκειται για στρατηγικές επιλογές που, χωρίς να μπορούν εύκολα να χαρακτηριστούν ως σοφές ή ανόητες, ορθές ή εσφαλμένες, καθορίζουν την επιτυχία του σημαντικότερου κειμένου του Πολιτεύματος.

Έκταση

Το Σύνταγμα μπορεί να είναι ένα μικρό, περιεκτικό κείμενο αρχών ή ένα λεπτομερειακό κείμενο που (προσπαθεί να) καλύπτει όλες τις περιπτώσεις και καταλήγει να μοιάζει με νόμο.

Αναθεώρηση

Δύο τάσεις συγκρούονται ως προς τη δυσκολία αναθεώρησης ενός Συντάγματος: Η παραδοσιακή θέλει τη διαδικασία αναθεώρησης δύσκολη και αργή, ώστε να προστατεύεται από παρατράγουδα. Μια πιο σύγχρονη, θέλει το Σύνταγμα να αλλάζει εύκολα και γρήγορα, ώστε να μπορεί να παρακολουθεί τις εξελίξεις.
Η σημερινή διαδικασία αναθεώρησεις πάσχει με διάφορους τρόπους:
  • Η Βουλή αποφασίζει μόνη της πώς θα… αυτοπεριορίζεται
    Το Σύνταγμα είναι το πλαίσιο που θέτει τα όρια μέσα στα οποία μπορεί να κινείται ο Νόμος· θα μπορούσε, ίσως, να θεωρηθεί μια επιπλέον Εξουσία. Όταν συντάσσεται και αναθεωρείται από το ίδιο σώμα που νομοθετεί, βρισκόμαστε προ ενός παραδείγματος εφαρμογής της λαϊκής ρήσης «Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει», αν όχι «βάζουμε το λύκο να φυλάει τα πρόβατα».
  • «Τυφλή» διαδικασία
    Η διαδικασία αναθεώρησης προβλέπει την εμπλοκή δύο διαδοχικών κοινοβουλευτικών συνθέσεων: Η πρώτη ορίζει τα προς αναθεώρηση άρθρα και η δεύτερη αναθεωρεί. Δηλαδή, το τρέχον Κοινοβούλιο δίνει λευκή επιταγή στο επόμενο να αναθεωρήσει τα άρθρα αυτά όπως θέλει, ενδεχομένως με απλή πλειοψηφία μόνο 151 Βουλευτών, εάν η προηγούμενη Βουλή ψήφισε τα αναθεωρητέα άρθρα με πλειοψηφία ⅗ (181 Βουλευτών). Υπενθυμίζεται ότι με το τρέχον εκλογικό σύστημα, 50 από αυτούς τους Βουλευτές (το ⅙ του συνόλου τους και περίπου το ⅓ της δύναμης του πρώτου κόμματος) είναι δώρο στο πρώτο κόμμα, το οποίο αλλοιώνει σημαντικά τους συσχετισμούς εκπροσώπησης του λαού.

Πρόταση

Η εμπειρία του Συντάγματος του 1975 και των αναθεωρήσεών του το δείχνουν καθαρά. Όσο μεγαλύτερο και «πληρέστερο» το κείμενο, τόσο πιο συχνά χρειάζεται αναθεώρηση, τόσο πιο εύκολα υποπίπτει σε αντιφάσεις, τόσο πιο εύκολα επιδέχεται διαφορετικές ερμηνείες και τόσο πιο εύκολα παραβιάζεται. Συνεπώς:
  • Το Σύνταγμα είναι ένα σαφές, μικρό, περιεκτικό κείμενο αρχών
  • Οι αρχές δεν αλλάζουν συχνά, συνεπώς, ένα Σύνταγμα όπως περιγράφεται παραπάνω δεν χρειάζεται να αλλάζει εύκολα
  • Αν, πάντως, χρειαστεί να αλλάξει ή να ερμηνευτεί αυθεντικά, το αναθεωρητικό, συντακτικό και ερμηνευτικό σώμα είναι διαρκές, ευάριθμο (πλήθος μελών αντιπροσωπευτικό της κοινής γνώμης), άμισθο, συστήνεται δημοκρατικά (πχ. με εκλογές ή/και κλήρωση για το τμήμα του εκ του λαού —όπως ένα σώμα ενόρκων— και με αυξημένη πλειοψηφία για ενδεχόμενο τμήμα του από νομικούς και εμπειρογνώμονες), αποκλειστικά για το σκοπό αυτό, καταθέτει την πρότασή του κατά άρθρο μετά από εκτεταμένη δημόσια διαβούλευση διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους, ψηφίζει με πλειοψηφία ⅔ (66,67%) και τα μέλη του, που είναι ισόβια, δεν μπορούν εφεξής να εκλεγούν Βουλευτές ή να συμμετέχουν σε οποιοδήποτε νομοθετικό όργανο

Διάκριση Εξουσιών και η… Απουσία της

Η διάκριση των εξουσιών και οι μηχανισμοί αμοιβαίου ελέγχου μεταξύ τους (τα περίφημα “checks and balances”) συνιστούν τον ακρογωνιαίο λίθο κάθε βιώσιμης δημοκρατίας:
  • Το Κοινοβούλιο νομοθετεί, περιοριζόμενο από το Νόμο και το Σύνταγμα
  • Η Κυβέρνηση κυβερνά, εφαρμόζοντας —και περιοριζόμενη από— το Νόμο και το Σύνταγμα
  • Η Δικαιοσύνη ελέγχει και επιβάλλει την εφαρμογή του Νόμου και του Συντάγματος, αδιακρίτως
Δυστυχώς, παρότι προβλέπεται στο Πολίτευμα από το τρέχον Σύνταγμα, η υποστήριξη της διάκρισης των εξουσιών είναι από ανεπαρκής έως αντιφατική.
Η ανάμιξη της Εκτελεστικής Εξουσίας με τη Νομοθετική, διά της συνήθους διπλής ιδιότητας των Υπουργών-Βουλευτών έχει διάφορες αρνητικές παραμέτρους, αλλά είναι εθιμική, ουδεμία θεσμική δέσμευση έχει ο Πρωθυπουργός. Ωστόσο, η πρακτική οι νόμοι να προέρχονται από τα Υπουργεία προκαλεί σημαντική σύγχυση για το πώς λειτουργεί η Δημοκρατία. Τα Υπουργεία, ως Εκτελεστική Εξουσία, καλούνται να εφαρμόζουν το Νόμο, όχι να τον διαμορφώνουν! Είναι, βέβαια, απογοητευτικός ο έλεγχος που ασκεί η Κυβέρνηση και το κόμμα στις επιλογές των Βουλευτών και αυτός δεν προέρχεται ούτε από το Νόμο, ούτε, πολύ περισσότερο, από το Σύνταγμα· είναι απλώς μια ακόμα σοβαρή παθογένεια του πολιτικού μας συστήματος.
Ο στενός δεσμός και η εξάρτηση μεταξύ Νομοθετών και Κυβέρνησης οφείλεται σε (άλλη μία) παραβίαση της αρχής διάκρισης των εξουσιών, ενσωματωμένη στο τρέχον Σύνταγμα και συνεπικουρούμενη από τον Εκλογικό Νόμο: Η αρχή της δεδηλωμένης (θεωρείται ότι) ικανοποιείται μόνο αν η Κυβέρνηση έχει τον έλεγχο της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Διότι, η κυβέρνηση «χρειάζεται» να ελέγχει τη νομοθεσία, προκειμένου να υλοποιεί το πρόγραμμά της.
Ο λαός ψηφίζει Κοινοβούλιο και Πρωθυπουργό. Το κομματικό πρόγραμμα εξουσίας το υλοποιεί η κυβέρνηση βάσει της υφιστάμενης νομοθεσίας. Ενδεχόμενη αναγκαία νέα νομοθεσία ψηφίζεται στη Βουλή. Οποιοσδήποτε, της Κυβέρνησης περιλαμβανομένης, θέλει ένα νέο Νόμο, χρειάζεται να πείσει τη Βουλή, όχι να την ελέγχει.
Είναι όντως ανήκουστη μια Κυβέρνηση χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία; Ναι και όχι:
  • Η εφαρμογή, έστω, της τρέχουσας νομοθεσίας συνιστά τεράστια πρόκληση. Επίσης, πόσο αναγκαία είναι μια αλλαγή στην οποία αδυνατεί να συμφωνήσει ένα δημοκρατικά εκλεγμένο Κοινοβούλιο;
  • Οι ενδείξεις και τα παραδείγματα δεν έλειψαν ποτέ. Αλλά τα χρόνια της κρίσης το έδειξαν καθαρά: Ναι, μπορεί να χρειάζονται νομοθετικά μέτρα αποφασιστικά για τη χώρα και το Κοινοβούλιο να μην μπορεί να συμφωνήσει σε αυτά. Το είδαμε να ισχύει ακόμα και με μονοκομματική πλειοψηφία. Είναι αυτό αποτέλεσμα παθογενειών, η απουσία των οποίων θα εμπόδιζε να έχουμε φτάσει σε τόσο κρίσιμες συνθήκες; Φταίει η «παρακαταθήκη» της πελατειακής, μεταξύ άλλων, μεταπολίτευσης;
Αναμφίβολα, η ωριμότητα του λαού και των αρχόντων του παίζουν καθοριστικό ρόλο. Ωστόσο, δεν γράφουμε σε λευκό χαρτί, ούτε ιδρύουμε νέα χώρα. Χρειαζόμαστε τα μέτρα που θα μας ωριμάσουν από την τρέχουσα κατάσταση πόλωσης, διχασμού, άγνοιας, ιδιοτέλειας κά. στην οποία βρισκόμαστε. Έτσι, όπως με όλα τα μέτρα, χρειαζόμαστε ομαλή μετάβαση.

Πρόταση

Όπως η Νομοθετική, έτσι και η Δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητη Εξουσία. Ως τέτοια:
  • Η Δικαιοσύνη έχει οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια και απόλυτη ανεξαρτησία, ενώ δεν μπορεί να έχει πολιτικό προϊστάμενο
  • Στο βαθμό που η λειτουργία της απαιτεί μια δομή, όπως το σημερινό Υπουργείο Δικαιοσύνης, αυτό χρειάζεται να φύγει από τον έλεγχο της Κυβέρνησης, να αναδιοργανωθεί, να μετονομαστεί σε «Ελληνική Δικαιοσύνη» και να λειτουργεί στο πρότυπο της Βουλής των Ελλήνων (ανεξάρτητος προϋπολογισμός, Προεδρείο εκλεγμένο από το δικαστικό και το σωφρονιστικό σώμα κτλ.)
  • Η χρηματοδότηση του έργου της Ελληνικής Δικαιοσύνης γίνεται από τα λεγόμενα «δικαστικά έξοδα», τα οποία ίσως χρειάζονται εξορθολογισμό, από προϊόντα κατασχέσεων, από τα κάθε είδους εισπραχθέντα πρόστιμα και, όσο λιγότερο γίνεται, από τον προϋπολογισμό

Κυβερνησία, Διορισμοί/Εκλογές Αξιωματούχων

Για τις ανάγκες του παρόντος κειμένου, ως «κυβερνησία» ορίζεται η συνολική δυνατότητα της Κυβέρνησης να κυβερνά και να νομοθετεί, είτε επειδή διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, είτε με υπουργικές αποφάσεις ή προεδρικά διατάγματα (όπως ουκ ολίγον συμβαίνει).

Εκλογικό Σύστημα

Δεν είναι όλες οι αποφάσεις του Κοινοβουλίου εξίσου κρίσιμες, ώστε να κρίνουν τη βιωσιμότητα, είτε της χώρας, είτε της Κυβέρνησης. Συνεπώς, παρότι η κυβερνησία είναι ακόμα χρήσιμη, δεν είναι πάντα απαραίτητη. Αν θέλουμε κυβερνησία διά της δεδηλωμένης, αυτό προϋποθέτει, ακόμα, εκλογικό σύστημα κάποιου είδους ενισχυμένης αναλογικής. Η εναλλακτική της κυβερνησίας διά υπουργικών αποφάσεων ή προεδρικών διαταγμάτων, παρά την αντίθετη γνώμη του Κοινοβουλίου, θα μπορούσε να είναι αντικείμενο συζήτησης, αλλά δεν εξετάζεται εδώ.

Εκλογή Προέδρου Δημοκρατίας και Άλλων Αξιωματούχων, Διορισμοί

Ο διορισμός δικαστικών από την κυβέρνηση συνιστά τεράστια αντίφαση και παραβιάζει ευθέως την αρχή της διάκρισης των εξουσιών (και αυτό δεν αλλάζει επειδή κάτι παρόμοιο συμβαίνει στο, επιτυχημένο κατά πολλά άλλα, αμερικάνικο Σύνταγμα). Επίσης, σε εποχές που το πραγματικό έρεισμα των κυβερνήσεων στο λαό είναι της τάξης του 30% των έγκυρων ψηφοδελτίων, στα οποία, μάλιστα, δεν προσμετρώνται τα λευκά, παραβιάζεται και η αρχή της αντιπροσωπευτικότητας.
Ομοίως, η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας (θεωρητικά, ώστε να μην πολωθεί και διχαστεί ο λαός) ή ο διορισμός των μελών των Ανεξάρτητων Αρχών από το Κοινοβούλιο, 50 έδρες του οποίου δωρήθηκαν στο πρώτο κόμμα, συνιστούν σοβαρό δημοκρατικό έλλειμμα.

Πρόταση

Παρότι ο («Εκλογικός») Νόμος των βουλευτικών, περιφερειακών, δημοτικών και ευρωβουλευτικών εκλογών δεν είναι απαραιτήτως αρμοδιότητα του Συντάγματος, στην περίπτωση αξιοποίησής του ως εργαλείου κυβερνησίας, δηλαδή οποιασδήποτε απόκλισής του από την απλή αναλογική ή την «Αναλογική Πολλαπλών Επιλογών», εφαρμόζονται οι παρακάτω συνταγματικές προβλέψεις:
  • Το πρώτο κόμμα να παίρνει τις έδρες-δώρο μόνο εάν με αυτές εξασφαλίζει αυτοδυναμία
    Δεν είναι διόλου δημοκρατικό να χρειάζεται ποσοστό ίσο με του πρώτου κόμματος συν 16,67% (περίπου 50% παραπάνω από το ποσοστό του, σύμφωνα με τα πρόσφατα αποτελέσματα) για να εξασφαλίσει πλειοψηφία ένας συνδυασμός των κομμάτων της αντιπολίτευσης, δηλαδή πρακτικά να είναι αδύνατος ο σχηματισμός κυβέρνησης χωρίς το πρώτο κόμμα και μάλιστα ανεξάρτητα από τη διαφορά του από το δεύτερο
  • Σε περίπτωση που το πρώτο κόμμα λάβει έδρες-δώρο, ορίζονται δύο κοινοβουλευτικές συνθέσεις: η Κύρια και η Ενισχυμένη. Η Κύρια σύνθεση περιλαμβάνει τους βουλευτές της πρώτης κατανομής, όπως προκύπτουν αναλογικά από το εκλογικό αποτέλεσμα. Η Ενισχυμένη σύνθεση περιλαμβάνει τους βουλευτές της Κύριας σύνθεσης και τους βουλευτές που κατέλαβαν τις έδρες-δώρο, εφεξής «Ενισχυτές»
  • Οι Ενισχυτές έχουν δικαίωμα παρουσίας στις συνεδριάσεις και ψήφου στις ψηφοφορίες της Ενισχυμένης Βουλής, αλλά δεν έχουν δικαίωμα λόγου, δεν μπορούν να συμμετέχουν στο προεδρείο της Βουλής, ούτε σε Επιτροπές και δεν έχουν την πλειοψηφία των προνομίων και απολαβών των βουλευτών (ναι, είναι βουλευτές β’ κατηγορίας!). Οι ψήφοι των Ενισχυτών καταμετρώνται και καταγράφονται χωριστά από των Βουλευτών, ακόμα και στις μυστικές ψηφοφορίες, ώστε να είναι σε κάθε περίπτωση σαφές ποιες ψήφοι έκριναν την απόφαση και ποια υπήρξε η θέση της αντιπροσωπευτικής πλειοψηφίας.
  • Βάσει των παραπάνω αρχών διαμορφώνονται και ψηφίζουν και τα Περιφερειακά και Δημοτικά Συμβούλια
  • Η Κύρια Βουλή συνεδριάζει και ψηφίζει, ενδεχομένως μαζί με τα Κύρια Περιφερειακά Συμβούλια και τα Κύρια Δημοτικά Συμβούλια, για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, το Προεδρείο της Βουλής, τους ανώτατους Δικαστικούς (όσο διατηρούνται οι σχετικοί θεσμοί), τα μέλη των Ανεξάρτητων Αρχών κ.τ.λ.
  • Η Κύρια Βουλή συνεδριάζει και ψηφίζει για θέματα που δεν κρίνουν τη βιωσιμότητα της κυβέρνησης, κατ’ επιλογή της Κυβέρνησης. Εδώ μπορεί να προστεθεί ένας κατάλογος πρόσθετων υποχρεωτικών περιπτώσεων

Κρατικά Μονοπώλια

Η ύπαρξη κρατικών μονοπωλίων είναι παρωχημένη. Είναι διαφορετική η στρατηγική συμμετοχή του κράτους σε κρίσιμους τομείς όπως η παραγωγή ενέργειας, το νερό, η Παιδεία, η Υγεία, οι τηλεπικοινωνίες κα. και διαφορετική η μονοπωλιακή επιχειρηματικότητα εκ μέρους του. Είναι άλλο να παραχωρεί τη χρήση ή και τη διαχείριση δημόσιων πόρων για πεπερασμένο χρόνο και άλλο να μην έχει τον έλεγχο των κρίσιμων δικτύων ηλεκτροδότησης ύδρευσης, αποχέτευσης, τηλεπικοινωνιών, του οδικού κ.ά.

Πρόταση

Οποιαδήποτε υπηρεσία ή προϊόν παρέχει το κράτος, έχει κάθε δικαίωμα να την παρέχει και ιδιώτης, με τους ίδιους όρους και προϋποθέσεις. Αν το κράτος χρειάζεται να επιχειρεί, δεν μπορεί να αρνείται την ιδιωτική δραστηριοποίηση οποιουδήποτε άλλου στην ίδια δραστηριότητα.
Το κρατικό μονοπώλιο παραμένει μόνο στον έλεγχο της χρήσης βίας: Ένοπλες Δυνάμεις και Αστυνομία.

Συμπερασματικά

Η ανάγκη για πολιτική σταθερότητα υπαγορεύει στιβαρούς και διαχρονικούς θεσμούς και το Σύνταγμα είναι ένας από αυτούς. Από την άλλη πλευρά, η δυνατότητα αναθεώρησης, ακόμα και ριζικής, εφόσον ικανοποιούνται προϋποθέσεις δημοκρατίας και σοβαρότητας, είναι, κι αυτή, θεμελιώδης ανάγκη. Είναι σοβαρό πρόβλημα, π.χ., να χρειάζεται κάποιου είδους επανάσταση για να αλλάξει το πολίτευμα σε μια διαφορετική παραλλαγή δημοκρατίας. Ωστόσο, όσο σοβαρό θέμα και αν είναι αυτό, προτεραιότητα παίρνουν τα πλείστα άλλα σημαντικά προβλήματα που χρήζουν ταχείας αντιμετώπισης και έχουν πολύ πιο πρακτικές, εφαρμόσιμες και, το κυριότερο, ευρέως αποδεκτές λύσεις. Λύσεις που να μην παραβλέπουν την εύρυθμη εφαρμογή του Συντάγματος…

Το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στις 10/10/2016 στο ιστολόγιο «Επί Παντός» με τίτλο «Σύνταγμα - Στοιχεία και Προϋποθέσεις Επιτυχίας».